ซออู้


ชื่อสามัญ 
ซออู้

ประวัติความเป็นมา ซออู้เป็นเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่ใช้ร่วมกับเครื่องดนตรีอื่น  ๆ  มีปรากฏในภาคอีสานมานานแล้ว  โดยเฉพาะในพิธีเชิญผีไท้  ผีแถน  ฯลฯ  ดังปรากฏในวรรณกรรมท้าวฮุ่ง  ท้าวเจือง

                การใช้เครื่องดนตรีพื้นบ้าน  ของชาวอีสานมักจะประดิษฐ์ขื้นให้สอดคล้องกับธรรมชาติของเสียง  ในขณะที่มีเสียงต่ำ  ก็จะใช้ซออู้แทนเพื่อให้  คล้ายคลึงกับเสียงผู้เฒ่า  ใช้ซอด้วงแทนเสียงหนุ่มสาว  ซออี้  แทนเสียงธรรมชาติ  เช่น  สายลมพัดพริ้ว

                นอกจากนี้ยังใช้การบรรเลงประกอบพิธีกรรมในพุทธศาสนาต่าง  ๆ  ตลอดจนงานที่เป็นความรื่นเริง

วิธีการผลิต

                ซออู้ประกอบด้วยส่วนต่าง  ๆ  คือ  กระโหลก   หรือ  “กะโปะ”  ทำจากกะลามะพร้าวที่ไม่อ่อนไม่แก่จนเกินไป  มีรูปทรงใหญ่ลึก  นำมาเลื่อยออกนิดหน่อยเพื่อใช้เป็นหน้าซอขึงหนัง

                หนังซออาจทำจากงูเหลือม  หนังแลน  (ตะกวด)  หนังเก้ง  นำมาตัดเป็นรูปทรงหน้าซอนำมาแช่น้ำให้หนังอ่อน  ขุดให้หนังบางลงตามความต้องการ  จากนั้นจึงขึงหน้าซอตามรูปทรง  ทิ้งไว้จนแห้งอยู่ตัว

                การทำด้ามซอใช้ไม้เนื้อแข็งกลึงให้กลม  และมีสัดส่วนเป็นส่วนหัวส่วนลำตัว  จากนั้นจึงเจาะรูที่กะลามะพร้าว  เพื่อสอดด้ามซอลงไป  ช่างพื้นบ้านจะทำลิ่มเป็นไม้ชิ้นเล็ก  ๆ  ขัดไว้  ทำเป็นรับสายซออีกด้วย

                การขึงสายซอ  สายซอจะทำด้วยเส้นไหมหรือเอ็น  ซึ่งแต่เดิมทำด้วยเส้นลวดเล็ก  ๆ  เรียก  “ลวดทอง”  จะมีที่รับสายซอด้านหน้าซอ  ทำเป็นชิ้นไม้เล็ก  ๆ  เรียกว่า  “หมอน”  ส่วนใกล้กับลูกบิด  หรือที่ขึ้นสายซอไว้ให้สะดวกต่อการขึ้นสายซอ

                ลูกบิดซอทำด้วยไม้เนื้อแข็งมี  2  ลูก  ใช้เร่งเสียงสูง – ต่ำ

                คันชักซอ  ทำด้วยไม้ไผ่  ส่วนสายทำด้วยหางม้า  จำนวนหลายเส้นใช้ขี้ผึ้งทางรูดไปตามเส้นหางม้า  ให้เกิดความฝืด  ในปัจจุบันใช้ยางสนแทนขี้ผึ้ง